| Paylaş | Tweet |
BIENAL'E ÖVGÜ MÜ, SÖVGÜ MÜ?
Ekim 2009
 |
Ersin Dündar
IKSV 30.09.2009 tarihli ''İSTANBUL BİENALİ’NE LE MONDE’DAN BÜYÜK ÖVGÜ'' haber bülteninden sonra yaşanan çelişki için söylenecek tek şey ''Övgü mü Sövgü mü?''
Bülten mail kutularına düştükten sonra medyada aynı çelişkiyi yaşıyor sanırım. Haber Türk¨ün haberine göre Bienal¨e ağır eleştiri yapılmış. Bunun dışında Konuyla ilgili olmasada Bienal¨deki çalışmalarla ilgili yorumlarada yer verilmiş. Ekrem Kahramanın yorumu için ''ÇAĞDAŞ SANAT BU MU?'', Ümit Gezgin için de ''SANAT ESERİ TANIMININ DIŞINDA KALAN ESERLER VAR'' başlıkları kullanılmış.
Evet bize yabancı olduğu aşikar. Bienali gezdiğinizde bunu anlamışsınızdır. Bienale gelenlerin 10¨da 8'i yabancıydı zaten. Kendimi yabancı bir ülkede hissetmeme neden oldu. İzlediğim çalışmalarında etkisi var tabii ki. Güzel olan da bu sanırım.
Bu başlıkla ilgili haberler ve kaynakları;
**** HABER TÜRK HABERİ ******
Bienal¨e ağır eleştiri
Le Monde, Bienali yerden yere vurdu
30.09.2009 10:21
Fransa¨nın önde gelen gazetelerinden Le Monde, kültür ve sanat sayfasında geniş yer ayırdığı 11. Uluslararası İstanbul Bienali¨ni yerden yere vurdu. Le Monde¨un İstanbul¨a Bienal¨ini takip etmesi için İstanbul¨a gönderdiği muhabiri Phillippe Dagen, sanat sayfasında geniş yer ayrılan haberinde oldukça çarpıçı eleştirilerde bulundu. Dagen, Bienal¨in sunumunu eleştiriken, sunumun sanatçıların değeri ve kalitesiyle bağdaşmadığını belirtti. Haberde İstanbul Bienali¨nin yalnızca sanatçıların eserlerinin net ve açık olması için gayret ettiğini vurgulanırken bu çabanın yeterli olmadığına işaret edildi. Dagen¨e göre, sunumdaki bu netlik ve açıklık, sanat eserlerinin sergilenmesinde bir sertlik yansıtıyor. Bienal¨in İstanbul¨da yer almasına rağmen Türk sanatçılarının sayısının az olduğu ve bunun üzücü olduğunu belirtilerek Bienal¨de tüm dünyadan sanatçılar varken Türkiye¨nin neredeyse olmadığı ima ediliyor. Ayrıca, yazdığı makalenin başlığında Dagen, İstanbul Bienali¨ni ¨vahşi¨ olarak tanımlıyor. Bienal¨de yer alan 70 artistin büyük bir kısmının Orta Doğu, Doğu Avrupa veya Orta Asya gibi ¨sorunlu¨ bölgelerden gelmesi nedeniyle haberin başılığında bu tespite yer verilmiş. Bienali¨n yerden yere vurulduğu haberde bazı olumlu görüşler de yok değil. Haberde İstanbul Bienali¨nde ¨çok az olsalar da¨, katılımcı Türk sanatçıların tamamının başarılı isimlerden oluştuğu yorumu yapıldı.
Kerim ÜSTER/ PARİS
**********IKSV BASIN BÜLTENİ******************
İSTANBUL BİENALİ’NE LE MONDE’DAN BÜYÜK ÖVGÜ
11. Uluslararası İstanbul Bienali, Le Monde tarafından “acımasızca canlı ve
şiddetli bir şekilde ilginç” olarak nitelendirildi.
Koç Holding sponsorluğunda İKSV tarafından düzenlenen 11. Uluslararası İstanbul Bienali’ni kapılarını açtığı 12 Eylül tarihinden bu yana uluslararası güncel sanat çevrelerinden 600’e yakın sanat eleştirmeni ziyaret etti. İngiltere’den The Guardian ve BBC;
Almanya’dan Süddeutsche Zeitung, Die Zeit, Tagespiegel; İspanya’dan El Pais ve ABC;
İtalya’dan Il Sole 24 ve Panaroma ve Fransa’dan Liberation gibi Avrupa’nın önde gelen pek çok yayın kuruluşu İstanbul Bienali’ni sayfalarına taşıdı.
Fransa’nın en yüksek tirajlı gazetelerinden Le Monde, 28 Eylül 2009 tarihli sayısında
11. Uluslararası İstanbul Bienali’ne geniş yer verdi. Eleştirmen Philippe Dagen yazısında,
11. Uluslararası İstanbul Bienali’nden “SSCB’nin yıkılışı ve Kafkas savaşları, Yugoslavya’nın parçalanması ve Balkan savaşları, Lübnan, İsrail… Bu konuları irdeleyen birçok yapıtla 11. İstanbul Bienali, geçmişin ve günümüzün tüm fırtınalarına açık. Bazen sarsılıyoruz, bazen hazırlıksız yakalanıyoruz, bazen de “bu kadarı da olmaz”, diyoruz. Bu Bienal acımasızca canlı ve bu yüzden de şiddetli bir şekilde ilginç” diyerek bahsetti.
Philippe Dagen, yazısında İstanbul Bienali’nde yer alan Türk sanatçılardan da övgüyle söz etti: “Bu seçkide Türk sanatçılar çoğunlukta değil ama kadın hakları, zorla evlilik, köyden kente göç konularına gelindiğinde en az diğer sanatçılar kadar etkililer. Böylece Fransa ve
Batı Avrupa’da az tanınan sanatçıları da keşfedebiliyoruz.”
Philippe Dagen yazısında İstanbul Bienali’ni “Güncelin Gösterisi” temasıyla halen devam eden Lyon Bienali’yle de karşılaştırıyor: “Bienalin başlığı bir soru: İnsan neyle yaşar? Bu soruya cevap olarak, şu anda yapılmakta olan “Güncelin Gösterisi” başlıklı Lyon Bienali’ne gönderme yaparak “güncelin acısı” diyebilirlerdi. “Gösteri” gerçekten de sadece Batı’da: orada dünyanın acıları kaygı dolu bir özenle değerlendiriliyor ve olaylara bazen aptallığa yaklaşan bir şefkat ve idealizmle bakılıyor. Boğaz’da ise böyle bir durum yok. WHW’nin seçtiği 70 sanatçının 4’te 3’ü savaş bölgelerinden, Doğu Avrupa’dan, Orta Asya’dan ve Yakın Doğu’dan geliyor, bu da bakış açısını tamamen değiştiriyor. İstanbul’un coğrafi yeri de bir rol oynuyor bu konuda: herkes buraya buluşmaya, kendini bulmaya, baskı, fakirlik ve dinlerin gücü üzerine konuşmaya geliyor.”
11. Uluslararası İstanbul Bienali, WHW’nin küratörlüğünde 40 ülkeden 70 sanatçı ve sanatçı grubunun 141 projesine ev sahipliği yapıyor. İKSV’nin uluslararası platformda en çok yankı uyandıran etkinliği olan 11. Uluslararası İstanbul Bienali Tophane’de İstanbul Denizcilik İşletmeleri’ne ait alandaki 3 numaralı Antrepo, Tophane’deki Tütün Deposu ve Şişli’deki Feriköy Rum Okulu’nda 8 Kasım tarihine kadar izlenebilir.
*****Yazının ÇEVİRİSİ********
Le Monde, 28.09.2009
Philippe Dagen
İstanbul Bienali çok yırtıcı
SSCB’nin yıkılışı ve Kafkas savaşları, Yugoslavya’nın parçalanması ve Balkan savaşları, Lübnan, İsrail… Bu konuları irdeleyen birçok yapıtla 11. İstanbul Bienali, geçmişin ve günümüzün tüm fırtınalarına açık. Bazen sarsılıyoruz, bazen hazırlıksız yakalanıyoruz, bazen de “bu kadarı da olmaz”, diyoruz. Bu Bienal acımasızca canlı ve bu yüzden de şiddetli bir şekilde ilginç.
Bu başarı öncelikle bu senenin küratörleri WHW’nin. Ivet Ćurlin, Ana Dević, Nataša Ilić ve Sabina Sabolović’in 1999’da kurduğu WHW’yi 2007’de Paris’te Le Plateau’da iş başında görmüştük. Grubun kışkırtıcı ünü o zamandan yerleşmişti.
Bugün, bu ün dorukta çünkü bu kadınlar Bienal’i çelişkili ve fikirlerle kaynayan bir foruma çevirmişler. Bienalin başlığı bir soru: İnsan neyle yaşar? Bu soruya cevap olarak, şu anda yapılmakta olan “Güncelin Gösterisi” başlıklı Lyon Bienali’ne gönderme yaparak “güncelin acısı” diyebilirlerdi. Bu “gösteri” gerçekten de sadece Batı’da: orada dünyanın acıları kaygı dolu bir özenle değerlendiriliyor ve olaylara bazen aptallığa yaklaşan bir şefkat ve idealizmle bakılıyor. Boğaz’da böyle bir durum yok. WHW’nin seçtiği 70 sanatçının 4’te 3’ü savaş bölgelerinden, Doğu Avrupa’dan, Orta Asya’dan ve Yakın Doğu’dan geliyor, bu da bakış açısını tamamen değiştiriyor. İstanbul’un coğrafi yeri de bir rol oynuyor bu konuda: herkes buraya buluşmaya, kendini bulmaya, baskı, fakirlik ve dinlerin gücü üzerine konuşmaya geliyor.
Bu seçkide Türk sanatçılar çoğunlukta değil ama kadın hakları, zorla evlilik, köyden kente göç konularına gelindiğinde en az diğer sanatçılar kadar etkililer. Böylece Fransa ve Batı Avrupa’da az tanınan sanatçıları da keşfedebiliyoruz. 143 eserden 124’ü doğrudan sanatçıların atölyelerinden geliyor. 35’i ise Bienal tarafından yaptırılmış.
Bienal üç mekânda gerçekleşiyor: limandaki bir antrepo, eski bir tütün deposu ve eski bir Rum okulu. Bienal’in iki milyon avronun biraz üzerindeki oldukça mütevazi bütçesinde sponsor Koç Holding’in de büyük payı var.
Özetle olayların tam ortasındayız, bu durumun getirdiği rahatsız edici yakınlık, şiddet, taraf tutma ve sert inandırıcılıkla beraber. Sanatçılar politik, angaje, tartışmasız ve didaktikler. Olduğu gibi sergilenen belgeler, arşivler, simgesel objeler, propaganda resimleri ve röportajlar... Lyon Bienali’nde kimi zaman üslupçuluğa kaçan içerik kaygısının burada ikincil olduğu görülüyor: asıl önemli olan açık ve sert olmak.
Olan da zaten bu, hiçbir sansür izine de rastlanmıyor. Bazı çalışmaları başka şehirlerin kabul edeceğinden şüphe bile duyduk. Mesela Tel Aviv’de bir otelde Ruti Saela ve Mayaan Amir askerden yeni dönmüş genç İsraillilerle konuşuyor ve onlar da inanılmaz bir çıplaklıkla kendilerini fiziksel ve ruhsal olarak sergiliyor.
Görsel ve politik ders boyutunu aşıp, bize hikâyeler veya simgelerle iletildiği için belleklerde yer eden yapıtlardan bazıları: Laro Darakhvelidze’nin Gürcistan Rusya savaşı anlatısı, Rus kolektifi “Ne Yapmalı?”nın perestroyka sloganlı şarkıları ve afişleri, Polonyalı Artur Zmijewski’nin montajları, Jumama Emil Abboud ve Mounira Al Sohl’un videoları, Canan Seno’nun harika çizgi filmi, Vyacheslav Akhunov’un Leninist kalıntıları...
Tabii ki her bienalin kuralına uygun olarak bu genç sanatçıların yanında “eski ve büyük” birkaç sanatçı da var: mesela cinsel kimlik konusunu irdeleyen Michel Journiac (1943 – 1995) ve 1970’lerde soyut geometrik resimleriyle kapitalizm eleştirisini birleştiren Alman ressam KP Brehmer (1938 – 1997). Ama Brehmer’in 1970’lerde yaptığı iyi niyetli resimler, Yüksel Arslan’ın “Kapital” serisinin yanında çok sönük kalıyor. İstanbul doğumlu Arslan yarım asra yakın zamandır Paris’te yaşıyor. Bu müthiş çizere kendi ülkesinde bir saygı duruşunun zamanı gelmişti. Bienalin merkezinde yer alan Arslan’ın aynı zamanda Santralistanbul’da da büyük bir retrospektifi sergileniyor. Her adımda çizerin mizah gücü ve grafik yaratıcılığı karşısında büyüleniyoruz.
*****Yazının ORJİNALİ********
La Biennale d¨Istanbul est bien féroce
LE MONDE | 28.09.09 | 15h11 • Mis à jour le 29.09.09 | 16h39
Istanbul Envoyé spécial
http://www.lemonde.fr/archives/article/2009/09/28/la biennale d istanbul est bien feroce 1246174 0.html
Effondrement de l¨URSS et guerres caucasiennes, éclatement de la Yougoslavie et guerres balkaniques, Liban, Israël. A travers de multiples oeuvres et installations qui évoquent ces sujets, la 11e Biennale d¨art contemporain d¨Istanbul est ouverte à toutes les tempêtes du passé récent et du présent. On est secoué, pris au dépourvu, exaspéré parfois. Cette Biennale est férocement vivante et, donc, furieusement intéressante.
Le mérite en revient d¨abord à ses auteurs, quatre femmes, quatre jeunes commissaires croates réunies sous le label WHW (What, How and for Whom ?, ce qui signifie Quoi, comment et pour qui ?). Ivet Curlin, Ana Devic, Natasia Ilic et Sabina Sabolovic l¨ont fondée en 1999. On les a vues intervenir dans un centre d¨art parisien, Le Plateau, en 2007. Leur réputation d¨agitatrices déchaînées était déjà établie.
Aujourd¨hui, elle est à son comble, puisque ces femmes ont transformé la Biennale en un forum éructant et contradictoire. Elles lui ont donné pour titre une question : ¨Qu¨est ce qui garde l¨humanité vivante ?¨ Elles auraient pu choisir ¨La souffrance de l¨actualité¨, pour évoquer l¨actuelle Biennale de Lyon, qui se nomme ¨Le spectacle de l¨actualité¨. Spectacle en effet à l¨Ouest : on y considère les malheurs du monde avec sollicitude, on y fait preuve de compassion et d¨idéalisme qui confine parfois à la niaiserie.
Rien de tel sur le Bosphore. Des 70 artistes choisis par WHW, les trois quarts viennent des terrains des conflits, d¨Europe orientale, d¨Asie centrale et du Proche Orient ce qui change la perspective. La situation d¨Istanbul est décisive en la matière : tout un monde vient s¨y retrouver, y parler de l¨oppression, de la misère, de la puissance des religions.
Dans cette sélection, les artistes turcs ne sont pas nombreux, mais ils sont aussi virulents que les autres quand ils traitent du statut de la femme, des mariages forcés, de l¨exode des campagnes vers la ville. L¨occasion est ainsi donnée de découvrir des créateurs très peu connus en France et en Europe occidentale, d¨autant que, des 143 oeuvres exposées, 124 viennent directement des ateliers de leurs auteurs et 35 ont été produites pour la Biennale.
Encore quelques chiffres : la Biennale se tient en trois lieux un entrepôt du port, les anciens magasins à tabac et l¨ex Ecole grecque , et son budget, modeste, de peu supérieur à 2 millions d¨euros, doit beaucoup au mécénat du Holding Koç, groupe industriel turc.
On est donc dans les événements, avec ce que cette situation suppose de proximité troublante, de violence, de partis pris et de démonstrativité brutale. Politiques, engagés, les artistes se veulent incontestables et didactiques. Les documents et archives livrés tels quels, les objets emblématiques, les images de propagande et les interviews s¨accumulent. Le souci de la forme, parfois maniériste à Lyon, est ici secondaire : il faut juste que ce soit clair, et dur.
Et ça l¨est, sans qu¨aucune censure des images soit perceptible. Il en est même dont on doute que d¨autres villes les auraient acceptées. Quand, dans un hôtel de Tel Aviv, Ruti Sela et Maayan Amir filment de jeunes Israéliens récemment démobilisés, ceux ci se mettent à nu, moralement et physiquement, avec une crudité qui laisse interloqué.
On sort de cette vidéo un peu effaré, pour entrer dans la salle de classe où Lado Darakhvelidze raconte la guerre entre la Géorgie et la Russie à l¨été 2008 avec un humour ultranoir. Lequel humour se retrouve quand le collectif russe ¨Que faire ?¨ titre léniniste fait chanter les slogans de la perestroïka par des chanteurs classiques dont les modulations deviennent grotesques. Ces airs retentissent dans la salle où le même groupe affiche aux murs une chronique des faits et des dates digne d¨une encyclopédie historique.
Efficace aussi et assez terrifiant, le montage du Polonais Artur Zmijewski, qui compile des reportages télé de manifestations, funérailles de Jorg Haider, cortèges anti avortement, émeutes nationalistes .
La vidéo de Mounira Al Sohl histoire symbolique de plongeurs à Beyrouth , l¨excellent dessin animé sarique du Turc Canan Seno, les reliques léninistes bricolées que Vyacheslav Akhunov dépose partout, les vidéos de Jumana Emil Abboud : autant d¨oeuvres qui s¨inscrivent dans la mémoire, parce qu¨elles dépassent le stade de la leçon visuelle et politique pour imposer fables ou symboles.
Selon une règle des biennales d¨art, quelques ¨grands anciens¨ sont mêlés aux jeunes : Michel Journiac (1943 1995), parce que ses photos de travestissements posaient la question de l¨identité sexuelle, le peintre allemand KP Brehmer (1938 1997), parce qu¨il associait dans les années 1970 abstraction géométrique et critique du capitalisme.
Mais ses tableaux bien pensants paraissent plats et ennuyeux par rapport aux dessins de la série Capital, de Yüksel Arslan. Ce dernier, né à Istanbul, vit depuis un demi siècle près de Paris. Le temps est venu pour son pays de rendre hommage à ce dessinateur terrible . Placé au centre de la Biennale, il bénéficie aussi d¨une rétrospective immense à Santralistanbul, l¨un des musées d¨art actuel de la ville. Sa puissance satirique et son inventivité graphique éclatent à chaque pas.
Biennale d¨Istanbul, Antrepo n° 3, TüTüm Deposu et Feriköy Rum Okulu. Du mardi au samedi de 10 h à 19 h. Entrée : 10 livres turques. Jusqu¨au 8 novembre.
Philippe Dagen
