Röportaj // Dianne Dengel
İşte ‘Mutluluğun Resmi’nin Gerçek Sahibi
Eser Baykuş | 9. Ekim 2009
Aşağıda önce 01 Ekim 2008 tarihinde ''Mutluluğun resmi bu mu Abidin'' başlığı altında yapılan haberi okuyacaksınız. Daha sonra ise Artiz Dergi'nin Nisan sayısında adı geçen resmin gerçek sahibi ile yapılan söyleşiyi okuyacaksınız. Sanırım bu, sanat odaklı yayınların ne kadar önemli olduğuna en güzel kanıt olacak!
İşte Ekim Ayında Çıkan O Haber:
Mutluluğun resmi bu mu Abidin
Milli Eğitim Bakanlığı öğretmenler için "cehalet" kılavuzu hazırladı: Felsefe dersinde Abidin Dino'nun çizdiği Mutluluğun Resmi tablosunu tartıştırın. Erciyes Üniversitesi'ne hazırlatılan "Orta Öğretim Felsefe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu"nda, yandaki resim "Abidin Dino'nun tablosu" olarak yer alıyor. Milli Eğitim kılavuzu öğretmenlere "Sanat Felsefesi dersinde Abidin Dino'nun bu resmini tahtaya yansıtın ve öğrencilere yorumlatın" diye yol gösteriyor. Bir afiş ressamının popülist illüstrasyonunu "mutluluğun resmi" sanan kılavuzun öğrettiği tek şey, hazırlayanların sanattan da, felsefeden de anlamadığı Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından hazırlanan "Orta Öğretim Felsefe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu"nda bir skandala imza atıldı. Bakanlık, ünlü ressam Abidin Dino'ya ait olduğunu ileri sürdüğü ve adını da "Mutluluğun Resmi" koyduğu bir resmi kılavuza koyarak, bunun derslerde öğrencilere gösterilmesini istedi. Oysa Abidin Dino'nun Nazım Hikmet'le arasında şiirlere de konu olan böyle bir tablosu hiç olmadı. Bakanlığın kılavuza koyduğu resim ise Amerikalı Dianne Dengel'e ait. Bakanlık yetkilileri Taraf'ın soruları üzerine konuyu araştıracaklarını söyledi.
Öğretmenlerin Kılavuzu • Milli Eğitim Bakanlığı'nın bünyesindeki Talim Terbiye Kurulu, her yıl okullara derslerde işlenecek konuların içeriğini ve amaçlarını belirleyen bir kılavuz gönderiyor. Öğretmenler de bu kılavuza bağlı kalarak yıl boyunca öğrencilerine okutulacak ders programında bunu baz alıyor. Talim Terbiye Kurulu, orta öğretimdeki Felsefe dersi için de böyle bir kılavuz hazırladı.
Mutluluğun Resmi • Prof. Dr. Ersoy Taşdemir'in başında olduğu ve büyük bir bölümü Erciyes Üniversitesi'nde görevli bir komisyon tarafından hazırlanan kılavuzda buraya kadar her şey normal görünüyor. Ancak "Sanat Felsefesi" bölümüne gelindiğine iş değişiyor. Bu bölümde öğretmenlerden Abidin Dino'nun çizdiği "Mutluluğun Resmi" tablosunun tahtaya yansıtılması isteniyor, ardından da tabloyu öğrencilere yorumlatılması öneriliyor. Bir de Abidin Dino'ya ait olduğu ileri sürülen ve üzerinde "Mutluluğun Resmi" yazılan bir resim okullarda gösterilmek üzere kılavuza eklenmiş.
Dino Çizemedi
• Ancak ünlü ressamın böyle bir tablosu hiçbir zaman olmadı. İnternette dolaşan ve Dino'ya ait olduğu iddia edilen resim aslında ABD'li Dianne Dengel'e ait ve http://www.diannedengel.com/prints.asp adresinde bu resme rahatlıkla ulaşılıyor.
Nasıl Girdi Bilmiyorum
• Kılavuzu hazırlayan komisyonun başında bulunan Erciyes Üniversitesi Eğitim Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr Ersoy Taşdemir, o resmin kılavuza nasıl girdiğini bilmediğini söyledi. Taraf'ın soruları üzerine Taşdemir, "Arkadaşlara konuyu soracağım. Olayı araştıracağım, eğer bir yanlış varsa düzeltiriz, yanlışı savunmayız" dedi.
Not Aldım, Araştıracağız
• Talim ve Terbiye Kurulu Başkan Yardımcısı Vahap Özpolat ise kılavuzun henüz taslak aşamasında olduğunu savunarak, "Taslağı Erciyes Üniversitesi'nden bir grup akademisyen hazırladı. Henüz okullara gönderilmedi" diye konuştu. Özpolat şöyle konuştu: "Duyarlılığınız için teşekkür ederim. Uyarınızı dikkate alıp konuyu araştıracağız. Ben kılavuzun sadece 'Kazanımlar ve Etkinlikler' bölümü üzerinde durdum. Şimdi not alıyorum, bu resmi üniversitelerin sanat tarihi bölümlerine soracağız."
Bu da Artiz Dergi'nin Nisan Sayısında Yer Alan Söyleşi:
İşte ‘Mutluluğun Resmi’nin Gerçek Sahibi
Nazım'ın şiirini hepimiz biliriz:
Sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin?
işin kolayına kaçmadan ama
gül yanaklı bebesini emziren melek yüzlü anneciğin resmini değil
ne de ak örtüde elmaların
ne de akvaryumda su kabarcıklarının arasında dolaşan kırmızı balığınkini
Sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin?
1961 yazı ortalarındaki Küba’nın resmini yapabilir misin?
Çok şükür çok şükür bugünü de gördüm
ölsem gam yemem gayrının resmini yapabilir misin üstad?
Abidin Dino, Nazım'ın şiirine resimle değil, yine bir şiirle cevap verdi. Abidin Dino'nun Nazım'a cevaben yadığı şiir:
"Mutlulugun Resmi’’
Kokusu buram buram tüten
Limanda simit satan çocuklar
Martıların telaşı bambaşka
işçiler gözler yolunu.
inebilseydin o vapurdan
Ayağında Varnanın tozu
Yüreğinde ince bir sızı.
Mavi gözlerinde yanıp tutuşan
hasretle kucaklayabilseydim
seninle, bir daha.
Davullar çalsa, zurnalar söyleseydi
Bağrımıza bassaydık seni Nazım,
Yapardım mutluluğun resmini
Başında delikanlı şapkan,
kolların sıvalı, kavgaya hazır
Bahriyeli adımlarla düşüp yola
Gidebilseydik Meserret Kahvesine,
ilk karşılaştığımız yere
Ve bir acı kahvemi içseydin.
Anlatsaydık
o günlerden, geçmişten, gelecekten,
Ne günler biterdi,
Ne geceler...
Dinerdi tüm acılar seninle
Bir düş olurdu ayrılığımız,
anılarda kalan.
Ve dolaşsaydık Türkiyeyi
bir baştan bir başa.
Yattığımız yerler müze olmuş,
Sürgün şehirler cennet.
İşte o zaman Nazım,
Yapardım mutluluğun resmini
Buna da ne tual yeterdi;
ne boya..."
Ve 1978'de Nazım'a müjde veriyordu Abidin Dino: "Ben mutluluğun resmini yapabildim mi bilmiyorum Nazım, ama Zülfü Livaneli mutluluğun müziğini ha yakaladı, ha yakalayacak."
Dino'nun, Nazım Hikmet'in şiiri üzerine yaptığı iddia edilen resim Abidin Dino'ya ait değil. Bilinen o resim, yani, damı akan bir evde yatakta yatan anne baba ve 6 çocuğun bulunduğu resim, Dianne Dengel'e aittir. Dengel çocukluğunun resmini yapmıştır, yataktaki minik kızlardan biri bugün çağın hastalığı olan kanserle boğuşan Dengel’dir. Fakat yıllardır internette dolaşan mail yüzünden yeni nesil orjinali ‘home sweet home’ olan ve Türkiye’de ‘mutluluğun resmi’ olarak bilinen tabloyu Abidin Dino’nun zannetmektedir. Oysa Abidin Dino’nun herhangi bir sergisini gezen biri bile bu resmin Abidin Dino’nun tarzı olmadığını anlayabilir. Fakat birkaç tuşa basarak araştırma yapmaktan aciz birtakım bilgisizlerden bir tanesi teknolojinin yardımıyla utanmadan bir de resmin altına Dino’nun imzasını konduruvermiş. İşte mutluluğun resminin gerçek sahibi Dianne Dengel’in bu konu hakkındaki yorumu.
Artiz: Biraz kendinizden bahseder misiniz? Sanat hayatınıza nasıl başladınız? Bir sanatçı olduğunuzu ilk ne zaman farkettiniz?
Dianne Dengel: Ellerimle ve bükülmüş kağıt parçalarıyla yaptığım yağlı boyalarla bilinirim. Sanatımı yaratmak için fırça kullanmam. Bu, zorunluluktan ortaya çıkmış bir tarz çünkü gerekli olan araçları temin etmeye gücüm yetmiyordu. Gençlik dönemimde birkaç bozukluk biriktirdikten sonra sadece 5 tüp boya alabileceğimi ve fırçaya para kalmayacağını fark ettim. Dolayısıyla ben de elimde olanları kullandım. İnsanlar genellikle bu kadar detaylı nasıl çizdiğimi soruyorlar ama cevabını ben de bilmiyorum. Sanat sadece parmaklarımdan akıp gidiyor. Annem onun Tanrının kızı olduğunu söylemişti, ben de öyle hissediyorum. Web sitem http://www.diannedengel.com/"] style="COLOR: windowtext"]www.diannedengel.com
için bana yardım eden sevgili arkadaşım Holly, yıllar sonra çalışmalarımın insanları gülümsettiğini duyunca bundan çok güzel bir slogan ortaya çıkacağını düşündü: Dianne Dengel "Sizi gülümseten sanat". Bunu sevdim çünkü insanları eğlendirmek resim yapma nedenim.
Ben, ikiz kardeşimle birlikte 1Ocak 1939’da New York Rochester’da doğduk. Annem 3 yaşından itibaren dallardan bebek yapmak için ağaçlara tırmandığımı söylerdi. Bulabildiğim her kağıt parçasına kalemle bir şeyler çizerdim. Annem resim yapabilmem için çalıştığı depodan tişörtlerin konulduğu kartonlar getirirdi. Bir kalemim bittiğinde öğle arasında bana yeni bir kalem getirerek sürpriz yapardı. Çok yoksul olduğumuz için boya kalemi gibi lüks eşyalar çok değerliydi.
14 yaşlarında küçük bir set renkli kalem edindim ve insanların satın almak isteyeceği resimler çizdim. Bu, porte resimleri üzerinde bir kariyer sağladı Pennstlvania’da müdürlerinin resmini çizmem karşılığında bana para ödeyen bir şirketle anlaştım. Çizdiklerimden birinin oğlu bir televizyon şovunda çalışıyordu ve bir süre sonra benden televizyonda onun resmini hızlı bir şekilde yapmamı istedi. Bu olay kariyerimin altını çizdi.
Artiz: Sizin tablonuz ‘home sweet home’ (Mutluluğun Resmi) Türkiye’de iyi bilinen bir resim. Ancak birçok kişi bu resmin ünlü Türk ressam Abidin Dino’nun çalışması olduğunu sanıyor. Bu hikaye hakkında bir şey duymuş muydunuz?
DD: "Home Sweet Home" (Mutluluğun Resmi) isimli resmimin başka bir sanatçıya mal edildiğini bilmiyordum. Bunun sizin aracılığınızla derginizde açığa çıkmasından oldukça memnunum. "Home Sweet Home"’u 1974’te mukavva üzerine parmakla boyamıştım çünkü o zamanlar tuval almaya gücüm yetmemişti, telif hakkını da bu nedenle daha sonra edinmiştim. O benim en çok bilinen çalışmam ve çocukluğumun bir enstantanesidir. Biz oldukça yoksulduk ve babamın yolda bulduğu kereste parçalarından yaptığı küçücük evimizde yaşamaktan mutluyduk. İçinde bir yatak bulunan sadece bir yatak odamız vardı ve orda ayakucuna kıvrılarak dört çocuğuna yer açan sevgili annemle birlikte uyurduk. "Home Sweet Home" yıllara birçok insanın kalbine dokundu ve ben bununla gurur duyuyorum.
Artiz: Bize çalışmalarınızdan bahseder misiniz?
DD: Ben daima insanlar üzerine sanat yaptım. Bu doğuş amacım. En çok bilinen resimlerim arasında "Home Sweet Home"’un yanında, "Haircutting Time" ,"Memories" ve "side by Side" vardır. Resimin yanında, insanlarım bebek veya heykel olarak üçboyutlu şekilde hayat kazanırlar. Bebekleri kumaştan, doldurarak ve iğneyle tutturarak yaparım. Onları yağlı boya ile ayın resimlerimdeki gibi parmaklarımla boyarım. Hepsinin kıyafetini kumaştan yaparım ve çocukların kendi kendine giyindiklerinde yaptıkları gibi onları uyumsuz kıyafetlerle giydiririm. Heykellerimin ölçüleri 3 inch’ten gerçek boyuta kadardır. Sanat benim hayatım, dolayısıyla heykellerim de benim çocuklarım.
Artiz: Hangi ünlü artist sizi etkiledi ve ne şekilde etkiledi?
DD: Daime kendi tarzımı edindim ve diğer sanatlardan etkilenmedim. Ama Rockwell ve Sargent gibi kişilerin sanat çalışmalarına bakmayı seviyorum.
Artiz: Resim dışında eğlenmek için ne yaparsınız? Başka nelerle ilgileniyorsunuz?
DD: Eski filmleri izlemeyi severim. Bahçe ile uğraşmayı seviyorum, annemin yıllar önce diktiği bitkilerle ilgileniyorum. Sanat yaşam boyu kariyerim olsa da resim yaparken eğleniyorum.
Artiz: Tarzınızı nasıl tanımlarsınız?
DD: Portre resimler tarzımı tanımlamak için en iyi yol. Hayatım boyu birçok portre resmi yaptıysam da orijinal resimlerimdeki insanlar gerçekte kafamda yaşarlar. İnsanların sanatım hakkında uydurdukları hikayeleri duymak çok komik.
Artiz: Gelecekteki hedefleriniz neler?
DD: Şu anda elimden ne geliyorsa onu yapıyorum. Geçen sene kanser teşhisi konuldu ve onu kontrol etmek için agresif bir tedavi uygulanıyor. Resim yapmam yavaşladı ama hala yaratabiliyorum ve bunun için şükrediyorum. Umarım en yakın zamanda hayatım boyunca ortaya çıkan heykellerimi sergileyebilirim. Görülmeyi bekleyen, muhteşem bir insan gökkuşağım var.
Artiz: Şu anda ne üzerinde çalışıyorsunuz?
DD: Şu anda New York Ronchester’daki bir sergi için küçük bebeklerimi tamamlıyorum. Ayrıca bu yaz birkaç yerel sanat gösterisine katılacağım için onlara hazırlık yapıyorum.
www.diannedengel.com
"Art That Makes You Smile"
