Paylaş

Tweet

Mart 2009

ART IK Eser Baykuş 27 yaşında genç, güzel, şımarık ve çekici genç kız. Moskova¨da doğmuş ve çocukluğunun ilk yıllarını burada geçirmiş. Ailenin tek kızı. Babası Alexander Zhukova, bir iş adamı, Rus oligarklarından. Annesi Elena ise moleküler biyolog, hem de şeker hastalığı üzerine çalışmalarıyla Rusya¨da otorite kabul edilen bir bilim insanı. Anne baba anlaşamıyorlar ve Dasha 10 yaşındayken ayrılıyorlar. Annesi Dasha¨yı alıp ABD¨ye taşınıyor ve Dasha¨nın ABD günleri böylece başlamış oluyor. Aslında modacı ama şu an Moskova’da eski bir otobüs hangarında açtığı ‘Garaj’ isimli modern sanat galerisi ile adından söz ettiriyor. O; Dasha Zhukova! Zhukova’yı ünlü Rus oligark Roman Abromovich’in sevgilisi olarak tanıdık. Öyle ki Dasha, Roman’ın karısı Irina’dan boşanmasının asıl nedeni olarak gösterilmişti. Çeşitli sanat fuarlarında yaptığı milyon dolarlık alışverişlerle birden sanat tacirlerinin de gözdesi haline geldi. Galericiler ve sanatçılar Zhukova için ölüp bayılırken sanat eleştirmenleri ‘5 ressam ismi sayamaz’ gibi bizim siyasetçilerimize yakışır bir üslupla eleştirmeye başladılar. Oysa 5 ressam adı sayamaz denen genç kız gitti Moskova’daki 300 modern sanat eserinin sergilendiği 2. modern sanat galerisini açtı. Hem de öyle böyle bir açılış değildi. Açılışa uluslararası sanat camiasından birçok ünlü isim katıldı. Bunlar arasında ünlü galerici Jeff Koons, Britanyalı heykeltıraş Conrad Shawcross ve Dolce&Gabbana¨nın favori sanatçısı Marco Perego vardı. Ancak galeri, sergilenen eserlerden çok açılışta sahneye çıkan Amy Winehouse¨un aldığı rivayet edilen bir milyon sterlin (yaklaşık 2.2 milyon YTL) ile daha çok konuşuldu. Rus milyarderler paracıklarının bir kısmını sanata ayırmayı seviyorlar. Örneğin 2004¨te Rus milyarder Victor Vekselberg Forbes ailesine ait bir sanat koleksiyonuna sahip olabilmek için 100 milyon dolar harcamış. Zaten geçenlerde de Putin¨in kuklası olarak bilinen Rusya Devlet Başkanı Dmitry Medvedev de Moskova Devlet Sanat Müzesi¨nin genişletilmesi için bütçeden 85 milyon sterlin ayıracağını açıklamıştı. Ya bizim milyarderler paracıklarını ne yapıyorlar? Sanat koleksiyoneri dediğimizde kaç iş adamı ya da köklü aile sayabiliyorsunuz? Türkiye’nin Dasha Zhukova’sı kim dediğimizde aklınıza herhangi bir isim geliyor mu? Hayır! Bizim milyarder ailelerimizin kızları hemen modaya merak salar. Olmadı bir iki derneğe üye olur. Birkaç zengin sevgili ile takılır, olmadı yurt dışına gidip paralı üniversitelerde okur, yıllar sonra ülkeye geri döner, ya babasının şirketinde ya da babasının ortağının bir şirketinde (olmadı babası şirket kurar) doğrudan müdür olarak çalışmaya başlar. Ve hiç eleştirilmezler. Ama Dasha eleştirilir? Neden? Çünkü sanata ilgi duymanız için Einstein zekasına sahip olmanız gerekir. Daha bitmedi; ayrıca Rahibe Teresa namusuna, Oscar Wilde genel kültürüne sahip olmalısınız. Sanat tarihini sular seller gibi biliyor olmalısınız. Çok da paranızın olmaması gerekir. Çok zenginler her zaman insanlara her zaman çok antipatik gelir. Çok paranız varsa da yokmuş gibi davranmalısınız… Dasha, medyatik ya da daha doğru bir tanımla magazinel biri. Yaptıklarıyla da bunu ispatlıyor aslında. Galerisinin açılışında Amy Winehouse’a şarkı söyletmesi, katılmamasına rağmen Paris Hilton’u davet etmesi gibi… Bunun kötü bir yanı var mıdır? Bence yok! 300 modern sanat eserinin sergilendiği bir galeri açsın da isterse Stephen Hawking’e şarkı söyletsin. Gelelim bizim zenginlere… Köklü Türk zenginlerinin büyük kısmı İstanbul`da yaşıyor. İstabul`da Bebek, Tarabya, Kuruçeşme, Kanlıca, Yeniköy, Çengelköy gibi semtlerinde fiyatları 3 milyon dolardan 40 milyon dolara kadar çıkan boğaza hakim yalı ya da konaklarda yaşıyorlar. Tatillerini yurtdışında geçirmeyi tercih ediyorlar. Her yıl birkaç kez tatil yapıyorlar. Yatları, helikopterleri, jetleri var. Çok farklı hobilere sahipler. Ama nedense içlerinde koleksiyoner olanların sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Kim var; Ömer Koç. Gerçek bir koleksiyoner ve kütüphaneci. Koç Ailesi`nin pek göz önünde olmayı sevmeyen ferdinin İstanbul`da bile tanınmıyor olmanın keyfini sürdüğü, zaman zaman sırtında çantası ile şehir hatları vapurlarına bindiği söyleniyor. Kim var; Güler Sabancı. Sanata düşkünlüğü ile bilinen Güler Sabancı, Sakıp Sabancı Müzesi`nde dünyaca ünlü sanatçıların sergilerinin açılmasını sağladı. Sabancı`nın bir diğer tutkusu, şarapçılık. Sabancı, hobi olarak başladığı üzüm yetiştiriciliği ve şarapçılıktan Gülor markalı bir şarap ortaya çıkardı. Şimdi de zeytincilikle ilgileniyor. Kim var; Erdoğan Demirören. Çok iyi bir koleksiyoncu olan Erdoğan Demirören`in elinde bin parçalık çok değerli resim, Kur`an, padişah fermanı ve tombaktan oluşan bir koleksiyonu bulunuyor. Kim var; Eczacıbaşı Ailesi, Feyyaz Berker, Halil Bezmen, Erol Aksoy, Mustafa Taviloğlu… Başka? Neyse ki bir elin parmaklarından az fazlaymış. Peki Güler Sabancı ya da Ömer Koç bir sanat eseri alırken ya da bir müzayedeye katılırken hangi ekspere danışıyor? Türkiye de kaç tane eksper var. Sabancı ve Koç alımlarını neye göre yapıyor, hangi koleksiyonları var. Hangi galeriyi destekliyor, hangi galeriyi açtı… Ama Sabancılar’ın Sakıp Sabancı Müzesi var, Eczacıbaşılar’ın İstanbul Modern’i var diyebilirsiniz. Bu kolaya kaçmaktır. Bir vakıf kurup bir müze işletmekten kolay ne var. Bu şeye benziyor; büyük bir bankaya sponsorluk görüşmesi için gidiyorsunuz ve size diyor ki; ‘Biz İstanbul Bienali’ne bilmem kaç yılına kadar sponsor olduk, yani sanata yeterince destek olduk’. Oldu, sen hiç kafa yorma, araştırma, 10 yıllığına bienale sponsor ol bitti gitti. Buna ben magazin sponsorluğu diyorum. Sponsorluğun ruhuna yakışmadığını düşünüyorum. Bir üniversite öğrencisinin de sponsora ihtiyacı olabilir, asıl maharet onu arayıp bulmak. Onun sizi aradığında da ‘biz bienale sponsoruz, sanata yeterince destek olduk’ demek değil. Neyse, sinirden beyin kanaması geçirmeden konuyu kapatayım. Merrill Lynch Cap Gemini¨nin yaptığı bir araştırmada `oturduğu ev dışında 1 milyon dolarlık nakit veya menkul kıymet sahibi kişi` olarak sınıflandırılan zenginlik ölçüsünden hareketle Türkiye`de 70 bin zengin kişi olduğu tahmin edilmiş. Forbes dergisi en zengin 100 Türk listesindeki isimler, servetleri ve şirketleri de şöyle sıraladı. (2009 Şubat ayında ve kriz ortamında) Bakalım kaç tanesi için ‘a bu koleksiyoner, şu galeriyi açtı’ diyebileceksiniz. Diyemiyorsanız da Dasha’ya çamur atmayacaksınız! Sıra Adı milyon $ Şirketi 1 Hüsnü Özyeğin 2.900 Fiba Şirketler Grubu 2 Mehmet Emin Karamehmet 2.800 Çukurova Holding 3 Şarık Tara 1.600 Enka İnşaat 4 Ali İbrahim Ağaoğlu 1.500 Ağaoğlu Şirketler Grubu 5 Ahmet Zorlu 1.300 Zorlu Holding 6 Ferit Şahenk 1.100 Doğuş Holding 7 Mubariz Gurbanoğlu 1.100 Palmali Grubu 8 Murat Ülker 1.100 Yıldız Holding 9 Murat Vargı 1.100 MV Holding 10 Ahmet Çalık 1.000 Çalık Holding 11 Filiz Şahenk 1.000 Doğuş Holding 12 Kamil Yazıcı 1.000 Yazıcılar Holding 13 Tuncay Özilhan 1.000 Anadolu Grubu 14 Turgay Ciner 850 Ciner Grubu 15 Bülent Eczacıbaşı 800 Eczacıbaşı Holding 16 Erman Ilıcak 800 Rönesans İnşaat 17 Faruk Eczacıbaşı 800 Eczacıbaşı Holding 18 Olgun Zorlu 800 Zorlu Holding 19 Yalçın Sabancı 800 Ya Sa Holding 20 Aydın Doğan 750 Doğan Grubu 21 Semahat Arsel 750 Koç Topluluğu 22 Sinan Tara 750 Enka İnşaat 23 Mehmet Rüştü Başaran 700 Habaş 24 Rahmi Koç 700 Koç Topluluğu 25 Recep Sami Yazıcı 700 Diler Holding 26 Suat Günsel 700 Yakındoğu Üniversitesi 27 Ethem Sancak 690 Hedef Alliance Holding 28 Ahsen Özokur 650 Yıldız Holding 29 Deniz Şahenk 600 Doğuş Holding 30 Ömer Dinçkök 600 Akkök Grubu 31 Suna Kıraç 600 Koç Topluluğu 32 Şevket Sabancı 600 Sabancı Holding 33 Serra Sabancı 550 Sabancı Holding 34 Suzan Sabancı Dinçer 540 Sabancı Holding 35 Ahmet Keleşoğlu 530 Selçuk Ecza Holding 36 Çiğdem Sabancı Bilen 510 Sabancı Holding 37 İbrahim Bodur 510 Kale Grubu 38 Hamdi Akın 500 Akfen Holding 39 Kağan Gürsel 500 Kiska Holding 40 Mehmet Hattat 500 Hema Holding 41 Mehmet Torun 500 Torunlar Şirketler Grubu 42 Mustafa Latif Topbaş 500 Bim Birleşik Mağazalar 43 Ünal Aysal 500 Unit Group 44 Ali Dinçkök 450 Akkök Grubu 45 Erdal Aksoy 450 Turcas Petrol 46 Erkut Soyak 450 Soyak Holding 47 Mehmet Cengiz 450 Cengiz Holding 48 Dilek Sabancı 430 Sabancı Holding 49 Sevil Sabancı 430 Sabancı Holding 50 Ali Nuri Çolakoğlu Varisleri 425 Çolakoğlu Metalurji 51 Hasan Çolakoğlu 425 Çolakoğlu Metalurji 52 İbrahim Çeçen 400 IC Holding 53 Mehmet Nazif Günal 400 MNG Holding 54 Nihat Özdemir 400 Limak Şirketler Grubu 55 Nilüfer Çiftçi 400 Akkök Grubu 56 Sezai Bacaksız 400 Limak Şirketler Grubu 57 Vildan Gülçelik 375 Enka İnşaat 58 Erol Üçer 370 Gama İnşaat 59 Uğurhan Tunçata 370 Gama İnşaat 60 Yüksel Erimtan 370 Gama İnşaat 61 Bayram Yusuf Aslan 350 İçdaş 62 Bülent Doğanay Samuray 350 Palmet Enerji 63 Erdoğan Demirören 350 Demirören Grubu 64 İshak Alaton 350 Alarko Holding 65 Lucien Arkas 350 Arkas Holding 66 Arzuhan Doğan Yalçındağ 340 Doğan Grubu 67 Begümhan D. Faralyalı 340 Doğan Grubu 68 Hanzade Doğan Boyner 340 Doğan Grubu 69 Vuslat Doğan Sabancı 340 Doğan Grubu 70 Sema Işıl Doğan 320 Doğan Grubu 71 Sevda Gülçelik 315 Enka İnşaat 72 Ali Nihat Gökyiğit 300 Tekfen Holding 73 Demir Sabancı 300 Sabancı Holding 74 Erol Sabancı 300 Sabancı Holding 75 Feyyaz Berker 300 Tekfen Holding 76 Necati Akçağlılar 300 Tekfen Holding 77 Nuri Özaltın 300 Özaltın İnşaat 78 Ömer Sabancı 300 Sabancı Holding 79 Nurettin Çarmıklı 285 Nurol Holding 80 Ali Rıza Yıldırım 275 Yıldırım Holding 81 Erol Çarmıklı 275 Nurol Holding 82 İnan Kıraç 275 Kıraça Şirketler Top. 83 Mehmet Oğuz Çarmıklı 275 Nurol Holding 84 Yüksel Yıldırım 275 Yıldırım Holding 85 Mustafa Koç 260 Koç Topluluğu 86 Ali İsmail Sabancı 250 Sabancı Holding 87 Ali Koç 250 Koç Topluluğu 88 Demet Çetindoğan Sabancı 250 Sabancı Holding 89 Emine Sabancı Kamışlı 250 Sabancı Holding 90 Emrullah Turanlı 250 Taşyapı İnşaat 91 Nafi Güral 250 Güral Porselen 92 Zafer Kurşun 250 Orjin Grup 93 Zafer Yıldırım 250 Orjin Grup 94 Zeki Zorlu 250 Zorlu Holding 95 Ali Gülçelik 235 Enka İnşaat 96 Ömer Koç 235 Koç Topluluğu 97 Saffet Ulusoy 230 Ulusoy Holding 98 Yılmaz Ulusoy 230 Ulusoy Holding 99 Nezih Barut 225 Abdi İbrahim 100 Feyman Yaşar 220 Yaşar Holding Tüm Yazıları: http://www.galeriinter.net/y kose.asp İllüstrasyon: Ali Aydın